Baza wiedzy o PPP

Warszawa, 20 grudnia 2019 r.

STANOWISKO FUNDACJI CENTRUM PPP
Najważniejsze wnioski wynikające z dyskusji na temat praktycznych aspektów realizacji projektów partnerstwa publiczno-prywatnego („PPP”)

Poniższa notatka przedstawia podsumowanie dyskusji prowadzonej podczas spotkania zorganizowanego przez Fundację Centrum
PPP, mającego miejsce w dniu 11 grudnia 2019 r. w siedzibie Konfederacji Lewiatan („Spotkanie”). W spotkaniu udział wzięli
przedstawiciele podmiotów publicznych, partnerów prywatnych, instytucji finansujących oraz przedstawiciele Fundacji Centrum
PPP. Celem Spotkania było poddanie analizie dotychczasowych doświadczeń z zakresu PPP w sektorze efektywności energetycznej
budynków użyteczności publicznej oraz zidentyfikowanie, a także wskazanie aspektów problematycznych w tym zakresie.
Na wstępie należy wskazać, że sektor efektywności energetycznej jest jednym z sektorów, w których PPP rozwija się najprężniej. Do
tej pory we wskazanym sektorze podpisano 21 umów o PPP (w tym 3 umowy z zakresu oświetlenia ulicznego) 1 . Podkreślić należy
również zainteresowanie podmiotów publicznych wykorzystaniem formuły PPP. W bazie zamierzeń inwestycyjnych PPP znajduje się
18 planowanych projektów.
Uczestnicy Spotkania podczas dyskusji nad praktycznymi aspektami realizacji projektów PPP w sektorze efektywności energetycznej
budynków użyteczności publicznej, wskazywali na kwestie problematyczne takie jak:

  •  rozdrobnienie rynku PPP w sektorze efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej (mała skala realizowanych oraz planowanych projektów PPP);
  • stosunkowo wysoki koszt udziału potencjalnego partnera prywatnego w postępowaniu, w tym nieadekwatnie duża ilość czasu konieczna na przeanalizowanie dokumentacji postępowania, w stosunku do wartości projektu PPP;
  •  istotną rolę doradztwa technicznego oraz jego jakość, która bezpośrednio przekłada się na projekt PPP oraz powodzenie jego realizacji; 
  • nieprawidłowo sporządzane audyty energetyczne, które stanowią jedną z potencjalnych przyczyn nieosiągania zamierzonych efektów termomodernizacji.

Rekomendacje:

  • planowanie projektów PPP w sektorze efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej o większej skali, większych nakładach inwestycyjnych;
  • rozważenie przygotowania ogólnodostępnej wzorcowej dokumentacji na potrzeby przeprowadzenia postępowania na wybór partnera prywatnego do realizacji projektu PPP w sektorze efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej, która pozwoli na standaryzację kwestii rozliczeniowych, odbioru robót, sposobu obliczania oszczędności;
  • zapewnienie przez podmiot publiczny kompleksowego doradztwa przy realizacji projektu PPP obejmującego doradztwo prawne, ekonomiczno-finansowe, techniczne uwzględniające podejście biznesowe do realizowanego projektu;
  • położenie większego nacisku na wybór doradców technicznych, którzy będą brać udział przy strukturyzowaniu oraz realizacji projektu PPP; 
  • przygotowywanie audytu energetycznego oraz audytu efektywności energetycznej w sposób rzetelny, co pozwoli zwiększyć efektywność realizacji projektów PPP w sektorze efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej;
  • postrzeganie PPP przez podmioty publiczne, jako długofalowej współpracy z partnerem prywatnym, która obu stronom powinna przynosić założone korzyści.

Na spotkaniu przedstawiona została również formuła DBOM obejmująca:

(i) projektowanie, (ii) realizację robót budowlanych,(iii) bieżącą eksploatację oraz (iv) utrzymanie.

Wskazano, że opisana formuła, tak jak i PPP, ma na celu świadczenie długoterminowej kompleksowej usługi zmierzającej do zapewnienia podmiotowi publicznemu zakładanych efektów związanych z zarządzaniem energią przy zagwarantowaniu określonego poziomu komfortu. Formuła DBOM pozwala w ramach jednej umowy połączyć odpowiedzialność projektowania, wykonania, eksploatacji i utrzymania wraz z gwarancją efektu. W formule DBOM element finansowania spoczywa na podmiocie publicznym.

Z wyrazami szacunku,
Bartosz Mysiorski

Prezes Fundacji Centrum PPP

 

Warszawa, 20 stycznia 2020 r.

STANOWISKO FUNDACJI CENTRUM PPP

STRUKTURYZACJA PROJEKTÓW PPP

Powodzenie realizacji projektu w formule partnerstwa publiczno-prywatnego („PPP”) zależne jest od wielu czynników. Jak wskazuje praktyka oraz dotychczasowe doświadczenie, jednym z kluczowych czynników powodzenia przedsięwzięcia PPP jest jego właściwe ustrukturyzowanie. Oznacza ono takie nakreślenie warunków brzegowych projektu PPP, które potencjalnie pozwoli zainteresować projektem zarówno partnerów prywatnych jak i instytucje finansujące. W tym celu podmioty publiczne powinny jeszcze przed wszczęciem postępowania na wybór partnera prywatnego przeprowadzić w szczególności testowanie rynku pozwalające zapoznać się z oczekiwaniami oraz możliwościami partnerów prywatnych, a także instytucji finansujących. Takie działanie uznawane jest nie tylko za dobrą praktykę, ale również zgodnie z dokumentem pn. „Wytyczne PPP Tom I: Przygotowanie projektów” stanowić powinno element oceny efektywności realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP w porównaniu do efektywności jego realizacji w inny sposób, w szczególności przy wykorzystaniu wyłącznie środków publicznych (art. 3a ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym; t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1445 z późn. zm.).

Jednym z najważniejszych elementów strukturyzacji projektu PPP jest osiągnięcie jego „bankowalności”, to znaczy nadanie projektowi PPP kształtu pozwalającego na finansowanie go kredytem bankowym. Dotychczasowe projekty PPP pokazują, że powodzenie realizacji inwestycji w kształcie uniemożliwiającym bądź znacznie ograniczającym możliwość uzyskania finansowania zewnętrznego nawet, jeśli od strony formalnej projekt PPP przygotowany został wzorcowo, ocenia się jako nikłe. Konieczne jest takie ustrukturyzowanie projektu, aby możliwe było pozyskanie przez partnera prywatnego finansowania komercyjnego i uzyskanie zamknięcia finansowego.

Potencjalne problemy ze strukturyzacją projektu PPP w zakresie uzyskania finansowania zewnętrznego na jego realizację oraz zapewnienia wypłacalności podmiotu publicznego w odniesieniu do partnera prywatnego pojawić się mogą między innymi w projektach PPP, w których podmiot publiczny posiadać będzie zdolność upadłościową. Z tego rodzaju problemem spotkać można się w szczególności przy realizacji projektów PPP w sektorze naukowo-badawczym. W projektach PPP, w których podmiot publiczny posiada zdolność upadłościową, w przeciwieństwie do jednostek samorządu terytorialnego, występuje szczególna potrzeba zabezpieczenia interesów partnera prywatnego oraz instytucji finansujących. Posiadanie przez podmiot publiczny zdolności upadłościowej oddziałuje bezpośrednio na warunki pozyskania finansowania zewnętrznego na realizację projektu PPP. W takim przypadku istotne jest właściwe zabezpieczenie interesów zarówno partnera prywatnego jak i podmiotu publicznego, w tym w szczególności zastosowanie konstrukcji gwarantującej posiadanie przez podmiot publiczny zdolności finansowej do wypłaty wynagrodzenia na rzecz partnera prywatnego w formule opłaty za dostępność.

Ukształtowanie warunków realizacji projektu PPP w sposób przekreślający pozyskanie finansowania bankowego    przekłada się na brak zainteresowania rynku realizacją określonego projektu PPP, a w efekcie na niezłożenie ofert przez partnerów prywatnych. W tym kontekście obiektywnie wskazać można, iż złą praktyką jest strukturyzowanie projektów PPP w taki sposób, którego efektem jest brak zainteresowania rynku.

Przy realizacji projektów PPP, w których pojawiają się problemy z ustrukturyzowaniem projektu PPP w sposób umożliwiający pozyskanie finansowania zewnętrznego oraz związane z właściwym zabezpieczeniem interesów partnera prywatnego w odniesieniu do zabezpieczenia wypłaty wynagrodzenia na jego rzecz, dobrą praktyką jest prowadzenie dialogu z partnerami prywatnymi w zakresie struktury prawnej i finansowej projektu, w tym zastosowania odpowiednich zabezpieczeń aż do osiągnięcia satysfakcjonujących rozwiązań dla każdej ze stron. Przy realizacji tego rodzaju projektów PPP nieoceniony jest dialog oraz partnerskie relacje pomiędzy partnerami prywatnymi oraz zamawiającym. Partnerzy prywatni mogą również poprzez zadawanie pytań do SIWZ wnosić o wdrożenie rozwiązań właściwie zabezpieczających ich interesy. Natomiast dobrą praktyką jest, aby zamawiający wyczerpująco uzasadniali swoje odpowiedzi na pytania partnerów prywatnych, a w przypadku odmowy uwzględnienia ich wniosków wskazywali powody, dla których postulaty nie zostały uwzględnione. Właściwy przepływ informacji zwrotnej od zamawiającego do partnerów prywatnych pozwoli im na ponowną ocenę przedsięwzięcia i zaproponowanie alternatywnych rozwiązań, które mogą znaleźć akceptację strony publicznej.

Fundacja Centrum PPP od tego roku będzie uważnie przyglądać się przyczynom unieważnień wszystkich wszczynanych postępowań na wybór partnera prywatnego do realizacji projektu PPP.

Z wyrazami szacunku,
Bartosz Mysiorski

Prezes Fundacji Centrum PPP